هشدار: سوپر النینو در راه ایران؛ آیا سیل جایگزین خشکسالی میشود؟
النینو ۲۰۲۶: تهدید سیل به جای خشکسالی برای ایران
پدیدهی جوی «النینو» که معمولاً با خشکسالی در برخی مناطق جهان همراه است، ممکن است در سال ۲۰۲۶ چهرهای متفاوت از خود نشان دهد. کارشناسان هشدار میدهند که «سوپر النینو» پیشبینیشده برای ایران، به جای خشکسالی، میتواند منجر به بارشهای سیلآسا و غیرمنتظره شود. این تغییر الگو، زنگ خطر را برای برنامهریزیهای ملی به صدا درآورده است.
به گزارش کارشناسان، سازمان جهانی هواشناسی با ۸۰ درصد اطمینان پیشبینی کرده است که یک النینوی قوی تا آگوست ۲۰۲۶ (شهریور ۱۴۰۵) آغاز خواهد شد. این پدیده، اگرچه اثرات جهانی دارد، اما کشورهای جنوب و جنوبشرق آسیا، آفریقا و آمریکا را بیشتر تحت تأثیر قرار خواهد داد. با این حال، ایران نیز از پیامدهای آن در امان نخواهد بود و نیاز به آمادگیهای فوری در بخشهای مختلف دارد.
تغییرات اقلیمی و پیامدهای جهانی النینو
این پدیده، دمای سطح آب اقیانوس آرام را تا ۲ درجه سانتیگراد افزایش میدهد و به تبع آن، الگوهای بارش و دما در سراسر جهان دستخوش تغییرات اساسی میشوند. نتیجه این تغییرات، خشکسالیهای شدید در برخی مناطق و سیلابهای ویرانگر در مناطق دیگر خواهد بود که میتواند تعادل اکوسیستمها و زندگی بشر را بر هم بزند.
پیشبینی سازمان خواربار و کشاورزی ملل متحد (فائو) حاکی از آن است که النینوی ۲۰۲۶-۲۰۲۷ از دورههای قبلی قویتر خواهد بود. این وضعیت میتواند تولید غلات، دانههای روغنی و نیشکر را در کمربندهای اصلی کشاورزی جهان کاهش دهد و به دنبال آن، قیمت جهانی مواد غذایی را به شدت افزایش دهد. برخی تحلیلها حتی از افزایش دو برابری قیمت مواد غذایی در یک سال خبر میدهند.
تاریخچه النینو و خسارات گذشته
پدیدههای النینو در گذشته نیز خسارات جبرانناپذیری به بار آوردهاند:
- النینوی ۱۸۷۶-۱۸۷۸: منجر به خشکسالی گسترده و قحطی ۵۰ میلیون نفر در آسیا، برزیل و آفریقا شد.
- النینوی ۱۹۹۷-۱۹۹۸: تولید برنج و ذرت را در فیلیپین به ترتیب ۲۷ و ۴۴ درصد کاهش داد و ۵.۷ تریلیون دلار به اقتصاد جهانی آسیب زد.
- النینوی ۱۹۸۲-۱۹۸۳: حدود ۱۳ میلیارد دلار خسارت به بار آورد.
الگوی مشترک تمامی این رویدادها، خسارت به محصولات کشاورزی، تلفات دام و افزایش سرسامآور قیمت مواد غذایی بوده است. ایران نیز با واردات سالانه ۲۳ میلیون تن کالای اساسی کشاورزی به ارزش ۱۲ میلیارد دلار، در صورت جهش قیمتی، با چالشهای جدی روبرو خواهد شد.
راهکارهای مقابله با چالشهای پیش رو
در مواجهه با این پدیده، نظرات متفاوتی از سوی کارشناسان مطرح شده است:
علی تیموری، کارشناس ارشد هواشناسی، به نقش هوش مصنوعی در کاهش خسارات اشاره میکند. او معتقد است که با استفاده از مدلهای هواشناسی هوشمند، میتوان مناطق تحت تأثیر خشکسالی را به دقت پیشبینی کرد و اقدامات پیشگیرانه را به کار گرفت.
در مقابل، ابراهیم مرادزاده، کارشناس ارشد کشاورزی، معتقد است که اقدامات پیشگیرانه کوتاهمدت در برابر پدیدههایی نظیر خشکسالی، گرمایش زمین، طوفان و سیل، کارآمد نیست و خسارات حتمی خواهد بود. به همین دلیل، سازمانهایی مانند فائو و برنامه جهانی غذا درخواست کمک مالی ۲۰۲ میلیون دلاری کردهاند.
جلال سخی، کارشناس ارشد بازرگانی، راهکارهایی را برای کشور ارائه میدهد. او پیشنهاد میکند که در کوتاهمدت، پیش از افزایش قیمتها، انبارهای ذخیره مواد غذایی پر شوند تا از بحران جلوگیری شده و از خروج ارز زیاد از کشور ممانعت به عمل آید.
در بلندمدت، متخصصان کشاورزی بر لزوم استفاده از بذرهای مقاوم به گرما و خشکی و همچنین افزایش ضریب نفوذ دانش و فناوری در بخش کشاورزی تأکید دارند. این اقدامات میتواند تابآوری کشور را در برابر تغییرات اقلیمی افزایش دهد و امنیت غذایی را تضمین کند.
