نگهداری و بیماری ‌های سیکلامن و راه‌های درمان آن

نام علمی این گیاه  Cyclamen persicum از خانواده Primulaceae  ( پامچال) می‌باشد.

بومی اروپا، مدیترانه و  ایران است.

نام‌های دیگر آن نگونسار و سیکلمه است.

سیکلامن یک گیاه ملی و ارزشمند ایرانی است و در جنگل‌های شمال ایران از چالوس تا لاهیجان دیده می‌شود و نیز در بعضی از جنگل‌های استان گلستان پراکنده است.

گیاهی علفی دائمی است که بخش پایینی ساقه (هیپوکوتیل) آن در نزدیکی سطح خاک قطور شده و تشکیل ژوخه (غده) می‌دهد.

سیکلامن گیاه وسیع‌الرشد اما کند رشد بوده و نیاز به یک دوره نسبتاً طولانی برای گل دهی و ورود به فاز زایشی دارد.

هم‌چنین این گیاه در تمام مراحل رشد تا زمان گل‌دهی احتیاج به مراقبت ویژه دارد.

انواع گیاهان گلدار

[wpb-product-slider product_type=”category” category=”886″]

محصولات بیشتر

معرفی و نگهداری گیاه سیکلامن

سیکلامن را پس از یک دوره خفتگی که پس از سپری شدن دوره گل اعمال می‌شود (یعنی وقتی گل‌ها تمام شد)

در محیط گرم قرار داده و کمتر آبیاری می‌کنند تا بتوان گیاه را برای گلدهی دوم نگهداری کرد.

اما از مرغوبیت گل‌ها کاسته خواهدشد.

بنابراین از نظر اقتصادی نگهداری آن بیش از یک دوره مقرون به صرفه نیست.??‍♀️

برگ‌ها به طور مستقیم از این ژوخه بیرون می‌آیند.

ژوخه ممکن است تخم‌مرغی شکل با پهن و گرد باشد.

ارتفاع آن به ۱۵ تا ۲۵ سانتی‌متر می‌رسد.

سیکلامن برگ‌های کروی، قلبی شکل و سبز تیره دارد.

در بعضی واریته‌ها لکه‌های سفید رنگ روی برگ‌ها به چشم می‌خورد.

در گونه پرسیکوم برگ‌ها مرمری شکل و دارای لکه‌های نقره‌ای می‌باشد.

جهت پرسش در رابطه با مشکل گیاهتان و اطلاع از راه‌های درمان آن، اینجا کلیک کنید و با کارشناس متخصص گل و گیاه ارتباط برقرار کنید.

فصل گلدهی سیکلامن

فصل گلدهی سیکلامن در گونه‌های مختلف آن متفاوت است.

بر اساس فصل فعالیت و رشد و گلدهی، این گیاه به دو دسته “زمستانه و بهاره ” (با فصل رکود در تابستان) و “تابستانه و پاییزه” (با فصل رکود در زمستان) تقسیم می‌شود.

در گونه زمستانه و بهاره، برگ‌ها در پاییز جوانه زده و در زمستان و بهار رشد کرده و گل می‌دهد و در تابستان وارد دوره استراحت می‌شود.

بسیاری از گونه‌ها در طی فصل استراحت تابستانه، برگ‌های خود را از دست می‌دهند.

ولی در برخی گونه‌ها مانند cyclamen purpurascens و  cyclamen colchicum در طی دوران خواب تابستانه، با رشد برگ‌های جدید، برگ‌های قدیمی خشک شده و می‌ریزند.

گونه سیکلامن پرسیکوم یک گیاه زمستان گل است و در تابستان وارد خفتگی می‌شود.

و تمام برگ‌های خود را از دست می‌دهد و فقط ریشه‌ها باقی می‌مانند.

گل‌های این گیاهان معطری به طول ۵/۲ تا ۳ سانتی‌متر و به رنگ صورتی، قرمز، ارغوانی و سفید دارد.

گونه‌های cyclamen hederifolium  و  cyclamen purpurascens در تابستان و پاییز گل می‌دهند.

cyclamen  hederifolium

cyclamen purpurascens

گونه cyclamen repandum هم در بهار گل می‌دهد.

cyclamen repandum

در طی فصل استراحت که ۳-۲ ماه طول می‌کشد، گلدان حاوی غده را در مکانی خنک (۱۰-۴ درجه) و تاریک قرار داده و آبیاری و کوددهی را متوقف کنید.

در این مدت خاک باید رطوبت مختصری داشته‌باشد و اگر بیش از اندازه خشک و سفت شود، غده‌ها از بی‌آبی چروکیده می‌شوند.

دوره استراحت تابستانه بعد از اتمام گلدهی یعنی از اواسط یا اواخراردیبهشت تا اواسط شهریور است.

با فرا رسیدن پاییز و پایان دوره رکود، گلدان حاوی غده را به مکانی روشن منتقل کرده و با شروع آبیاری رشد گیاه را تحریک نمایید.

به دلیل اینکه این گیاه در شرایط نیم سایه به خوبی رشد می‌کند، گیاه آپارتمانی بسیار خوبی به شمار می‌آید.

هیچ قسمتی از گیاه خوراکی نیست و خوردن آن موجب مسمومیت می‌شود.

گیاه سیکلامن گیاهی سمی به شمار می‌آید و پیاز و ریشه‌های این گیاه نیز سمی هستند.

شرایط نگهداری

نور

این گیاه نوردوست است.

ولی از فروردین تا مهر ماه باید با ایجاد سایه از شدت نور کاسته شود.

و پس از آن نیز در معرض نور خیلی شدید و مستقیم قرار نگیرد.

در تابستان بهترین کار این است که سیکلامن را در یک نقطه خنک و سایه دار با گردش هوای خوب نگه دارید.

خاک

به خاک غنی و سبک با زهکش خوب نیاز دارد.

مخلوطی از خاك برگ و ماسه برای رشد این گیاه مناسب است.

ترکیب ۲ تا ۳ قسمت خاک معمولی و خاک برگ همراه یک قسمت ماسه و یک قسمت کود حیوانی پوسیده نیز مناسب است.

امروزه از ترکیب پیت ماس + کوکوپیت + پرلیت استفاده میشود.

در کشت این گیاه باید توجه کرد که برآمدگی انتهای ساقه (ژوخه) در سطح خاک قرار گیرد چون کاشت عمیق آن موجب پوسیدگی می‌شود.

کود

سیکلامن به دما و کوددهی بسیار حساس است.

و دماهای بالا و کوددهی زیاد باعث ایجاد گیاه با برگ‌های کلمی شکل و عدم گلدهی می‌شود.

با این وجود سیکلامن نیز همانند سایر گیاهان، در مراحل مختلف رشد رویشی نیازهای تغذیه‌ای متفاوتی دارد.

در مراحل اولیه رشد تا ۸ برگی شدن کود نیتروژن بالاو در زمان گلدهی کود پتاس بالا مفید است.

کود دادن سیکلامن در زمانی که خواب است، توصیه نمی‌شود.

انواع کود مناسب گیاهان آپارتمانی

[wpb-product-slider product_type=”category” category=”858″]

محصولات بیشتر

آبیاری

این گیاه را به طور کامل آبیاری کرده و برای آبیاری بعدی اجازه دهید تا سطح خاک گیاه به طورکامل خشک شود.

آب نباید ته گلدان و پای گیاه انباشته شود که منجر به پوسیدگی می‌شود.

در صورتی که این گیاه را در آپارتمان آبیاری می‌کنید، بهتر است به آن از پایین (و نه از روی برگ‌ها و گل‌ها) آب بدهید.

طوریکه در زیر گلدانی آب بریزید و حدود یک ربع بگذارید در آن بماند، سپس آب زیر گلدانی را خالی کنید.

اجازه ندهید که خاک گیاه مدت زمان طولانی خیس باقی بماند، زیرا در این صورت به احتمال زیادی پوسیدگی ریشه رخ خواهد داد.

زمانی که گل‌ها شروع به محو شدن می‌کنند، به تدریج به گیاه اجازه دهید تا به مدت دو یا سه ماه خشک شود.

و به مرحله خفتگی برود، در این زمان آب اضافی منجر به نابودیش می‌شود و نباید خاکش مرطوب باقی بماند.

جهت پرسش در رابطه با مشکل گیاهتان و اطلاع از راه‌های درمان آن، اینجا کلیک کنید و با کارشناس متخصص گل و گیاه ارتباط برقرار کنید.

دما

به طور کلی سیکلامن به هوای خنک و مرطوب نیاز دارد.

دمای شبانه مورد نیاز این گیاه معمولا حدود ۱۰ تا ۱۵ درجه است.

دما هیچگاه نباید بالای ۲۵ درجه باشد.

رطوبت

رطوبت بالا مخصوصاً در طول زمستان بسیار مهم است.

برای این کار بهتر است گلدان سیکلامن را روی یک  لایه سنگریزه و آب در زیر گلدانی نگه دارید طوریکه پایین گلدان سیکلامن در آب فرو نرود.

تکثیر سیکلامن 

گل سیکلامن برای پرورش نیاز به صرف وقت و زمان زیادی دارد.

اگر قصد دارید این گیاه را تکثیر کنید، باید سختی‌های این کار را نیز همواره در نظر داشته‌باشید.

این زمان به قدری طولانی است که اگر اواخر تابستان را برای کاشت بذر سیکلامن انتخاب کنید، در انتهای فصل پاییز یا زمستان آینده شاهد گلدهی آن خواهید‌بود.

تقریباً هر موقع از سال(بهار یا تابستان) برای کاشت سیکلامن اقدام کنید، حدود ۱۵ ماه بعد گلدهی آن را خواهید دید.

تکثیر گیاه از طریق بذر و قلمه برگ و یا تقسیم بخش ژوخه‌ای می‌باشد.

کاشت بذر

افزایش این گیاه بیشتر با کشت بذر در اواخر مرداد و شهریور انجام می‌شود.

بذرها را بعد از رسیدن و قهوه‌ای شدن میوه، از داخل آن بیرون آورید.

برای کاشت، بذرهای گیاه را در یک ظرف با گودی محدود(سینی) بکارید.

خیساندن بذرها قبل از کاشت مفید است.

آن‌ها را در خاک سبک، کم عمق و نرم بکارید.

برای جوانه زنی از کمپوست مخصوص بذر و قلمه یا در بستری از ترکیب ماسه + پیت + خاکبرگ پوسیده و خاک معمولی با نسبت‌های مساوی بکارید.

بذرها را در سطح خاک بکارید و روی آن را با حدود 6 میلی متر خاک بپوشانید.

برای جوانه زنی در دمای ۱۵-۱۲ درجه ۶۰-۳۰ روز زمان لازم است.

محیط نگهداری بذرها باید تاریک باشد.

بذرها پس از ۳ تا ۴ هفته جوانه میزنند.

با رویت جوانه‌ها آن‌ها را به فضای باز و محیط روشن با رطوبت نسبی ۷۰درصد منتقل کنید.

پس از ۲ یا ۳ برگی شدن نشاءها آن‌ها را به گلدان‌های کوچک 6 تا 7 سانتی‌متری با ترکیب خاکی سبک منتقل می‌کنند.

گلدان را در جای کاملا خنک قرار دهید.

از این مرحله تغذیه با کود کامل هر دو یا سه هفته یکبار باید انجام شود.

و به تدریج با بزرگتر شدن گیاه به مرور به گلدان‌های بزرگتر منتقل می‌کنند.

زمانی که گیاه به شکل ۸ برگ دیده می‌شود، باید مجدداً برای انتقال سیکلامن اقدام کرد.

این زمان معمولا در تابستان سال بعد از کاشت بذر است.

بوته‌ها باید در این زمان به گلدان‌هایی که ۱۵ سانتی متر قطر داشته‌باشد منتقل شوند طوریکه قسمت عمده غده از خاک بیرون باشد.

دمای محیط ۶ هفته قبل از به گل نشستن سیکلامن باید برابر با ۱۲ تا ۱۵ درجه سانتی‌گراد باشد.

این موضوع برای رویش جوانه‌های آذر تا دی ماه مهم است.

خلاصه مراحل کاشت سیکلامن با بذر :

مرداد سال یک کاشت بذر و نگهداری تا مرحله دو و سه برگی شدن.

اواخر بهار سال دو انتقال به گلدان اصلی و رسیدگی‌ها .

اواخر آبان سال دو دمای محیط کمتر از ۱۶ درجه.

زمستان سال دو تا بهار سال سه گلدهی.

قلمه برگ

ابتدا یک برگ سالم از یک گیاه سالم انتخاب می‌کنیم.

برگی را انتخاب کنید که ساقه‌ی سالم داشته‌باشد.

برگ را به همراه دم برگ از گیاه جدا کنید.

با توجه به مرطوب بودن قلمه گرفته شده از گیاه، ممکن است برگ به بیماری‌های قارچی مبتلا شود.

برای جلوگیری از این مشکل قلمه‌ی گرفته شده را در هورمون ریشه زایی فرو ببرید.

بهتر است از هورمون ریشه زایی که حاوی مواد قارچ کش نیز هست استفاده کنید و یا اینکه جدا گانه از قارچ کش استفاده کنید.

سپس قلمه را در دمای متعادل خانه و نور کم قرار می‌دهیم تا زمانی که برروی قسمت جدا شده بافت پینه ای یا کالوس بسته شود.

خاک مخصوص قلمه مثل ترکیب پرلیت و کوکوپیت تهیه کنید و گلدان مورد نظر را با آن پر کنید.

سعی کنید گلدان خیلی بزرگ نباشد که ریشه فضای اضافی نداشته‌باشد.

سپس آن را در مکانی که نور غیر مستقیم به آن می‌تابد قرار دهید.

توجه داشته‌باشید تا زمانی که ریشه زایی صورت گیرد باید خاک آنرا مرطوب نگه دارید .

تقسیم ژوخه (غده)

در افزایش با تقسیم ژوخه، ژوخه را به چند تکه تقسیم کنید.

هر قسمت باید یک یا دو جوانه داشته‌باشد.

سپس تکه‌ها را در ماسه بکاربد.

در گونه‌های گلدانی غده در عمق ۳-۲ سانتی کاشته می‌شود.

یکی از دلایل عدم گلدهی سیکلامن در فصل رشد، عمیق کاشتن غده است.

تکثیر از طریق غده بهتر است در فصل رکود صورت پذیرد.

در صورت جابجایی غده در فصل فعال رشد، باید مراقب ریشه‌ها و غده باشیم تا آسیب نبینند.

و نیز دقت کنیم که غده را برعکس نکاریم و قسمت صاف تر غده به سمت پایین باشد.

مشکلات سیکلامن

جهت پرسش در رابطه با مشکل گیاهتان و اطلاع از راه‌های درمان آن، اینجا کلیک کنید و با کارشناس متخصص گل و گیاه ارتباط برقرار کنید.

سوختگی برگ:

سوختگی برگ و یا توقف رشد آن‌ها، نشان از نور زیاد در محیط گیاه است.

گلدان را به مکانی با نور کمتر منتقل کنید.

لکه های سفید روی برگ:

استفاده از آب آهکی و پراملاح روی برگ، لکه سفید ایجاد می‌کند.

 ریزش برگ:

این مشکل نشانه کم آبی یا خشک بودن محیط گیاه است که باید برطرف شود.

اسپری برگی و آبیاری را پیش بگیرید.

 پوسیدگی طوقه:

پوسیدگی طوقه نشان از رطوبت بالا و غرقابی شدن گیاه است.

این ناهنجاری در روزهای سرد که مقداری رطوبت در طوقه باقی می‌ماند اتفاق می‌افتد.

از خشک بودن طوقه در روزهای سرد مطمئن شوید و از آبیاری زیاد بپرهیزید.

 ریزش جوانه گل:

این مشکل می‌تواند در اثر عواملی چون دمای بالا، نور کم، آب کم و کود بیش از اندازه ایجاد شود.

ابتدا شرایط را بررسی کرده و سپس به رفع مشکل اقدام کنید.

 تأخیر در گلدهی:

این اتفاق می‌تواند دلایل مختلفی نظیر دمای بالا یا پایین، نور ناکافی، کمبود یا زیادی کوددهی باشد.

ابتدا شرایط را بررسی کرده و سپس به رفع مشکل اقدام کنید.

 گل‎های کوچک:

کوچک بودن گل‌ها ناشی از دمای بالا، کود زیاد و یا نوع گیاه است.

 پژمردگی و نرم شدن گلبرگ‌ها :

ناشی از خشکی، مقادیر زیاد نمک در خاک، دماهای بسیار بالا، نور کم و یا بیماری است.

 رنگ پریدگی و زردی برگ‌ها:

ناشی از کمبود مواد غذایی، PH بالا، شدت زیاد نور، خشکی خاک و یا بیماری است.

 طویل شدن دمبرگ‌ها:

ناشی از نور ناکافی است.

گیاه را به مکان پرنورتر منتقل کنید.

 طویل شدن دمگل‌ها:

دمای خیلی کم و کود دهی کم منجر به گیاهی با دم‌گل‌های طویل می‌شود.

 کنه سیکلامن:

در صورت حمله شدید می‌تواند موجب سیاه شدن نوک ساقه‌ها و بدشکلی آن‌ها شود.

گل‌ها باز نمی‌شوند و ساقه‌های گل به هم پیچیده و بدشکل می‌شوند.

گلبرگ‌ها چروکیده شده و گیاه کوتاه قامت باقی می‌ماند.

برگ‌ها پیچیده می‌شوند.

افزایش رطوبت باعث کاهش آفت می‌شود.

برای از بین بردن کنه گیاه را برای چند لحظه کوتاه در آب ۴۶ درجه فرو ببرید.

در صورت نیاز از سموم کنه کش استفاده شود.

انواع سموم مناسب گیاهان آپارتمانی

[wpb-product-slider product_type=”category” category=”859″]

محصولات بیشتر

 تریپس:

اغلب بر روی سطح برگ فعالیت کرده و با مکیدن شیره گیاه موجب تغییر رنگ برگ در آن نقطه می‌شود.

در شرایط حمله شدید برگ‌ها زرد و خشک می‌شوند.

برگ‌های آلوده را سریعا جدا کنید و در صورت نیاز تعویض گلدان صورت گیرد .

 نماتد ریشه:

باعث ایجاد گال‌های کوچکی در ریشه می‌شود که به این محصول صدمه می‌زند.

گیاهان مبتلا باید حذف و خاک و گلدان‌ها باید ضدعفونی شوند.

 قهوه‌ای شدن ژوخه:

بیماری ویژه سیکلامن است که درنتیجه آن لکه‌های قهوه‌ای و قرمز- قهوه‌ای روی زیرلپه ظاهر می‌شوند.

و در اثر آن رشد قسمتی از برگ‌ها متوقف شده، سطح برگ‌ها در دو طبقه قرار می‌گیرند.

کنترل و درمان آن مشکل است.

بنابر این پیش از بروز آن باید خاک و گلدان ضد عفونی شوند.

 پژمردگی فوزاریومی:

بیماری قارچی که می‌تواند همه قسمت‌های گیاه را تحت تاثیر قرار دهد.

اگر غده آلوده را از وسط به دو نیم کنیم، حلقه‌های قرمز-قهوه‌ای می‌بینیم.

برگ‌های گیاه آلوده اکثرا در ناحیه اتصال پهنه برگ به ساقه برگ زرد و خشک شده و ساقه برگ نیز می‌خشکد.

البته این بیماری را نباید با زردی و خشکیدگی طبیعی برگسار را در نزدیکی دوران رکود و استراحت اشتباه گرفت.

برای کنترل آن باید آبیاری را تنظیم کرد و خاک را ضدعفونی کنید.

 بیماری ویروسی:

در این بیماری لکه‌ها و خطوط زرد یا کرم رنگ بر روی برگسار مشاهده شده، گیاه کوتاه قامت و برگ‌ها و گل‌ها بدشکل و درهم پیچیده می‌شوند.

بیماری ویروسی راه حل ندارد و باید گیاه آلوده را دور انداخت.

جهت پرسش در رابطه با مشکل گیاهتان و اطلاع از راه‌های درمان آن، اینجا کلیک کنید و با کارشناس متخصص گل و گیاه ارتباط برقرار کنید.

ممنون از شما که مثل همیشه همراه ما بودید.

امیدواریم مطالب فوق براتون مفید بوده‌باشه.

تا مقاله بعدی، خدانگهدار.

جهت بازدید از صفحه کافه گلدون در اینستاگرام، کلیک کنید. 🙂